Trong hai ngày 04 và 05/8/2026, tại Hội trường Văn phòng điều hành, Công ty cổ phần Cảng Sài Gòn (Cảng Sài Gòn) đã tổ chức khóa đào tạo “Quản trị rủi ro và đánh giá rủi ro”. Khóa đào tạo có sự tham gia của học viên đến từ các bộ phận khác nhau tại các phòng, Trung tâm Điều hành khai thác trực thuộc đã góp phần tạo ra những góc nhìn nhận khác nhau về các rủi ro, sát với hoạt động sản xuất kinh doanh của Cảng Sài Gòn.

Hiểu đúng về quản trị rủi ro

Trong hoạt động của doanh nghiệp, những yếu tố rủi ro có thể xuất hiện từ bên trong lẫn bên ngoài và tác động trực tiếp đến khả năng hoàn thành mục tiêu. Vì vậy, quản trị rủi ro không đơn thuần là xử lý sự cố mà là quá trình nhằm xác định những nguy cơ tiềm ẩn, xem xét khả năng xảy ra và mức độ ảnh hưởng, từ đó lựa chọn phương án kiểm soát phù hợp.

Giá trị của cách tiếp cận này nằm ở khả năng giúp doanh nghiệp chuẩn bị trước thay vì phản ứng sau. Khi các nguy cơ được xem xét từ sớm, tổ chức có điều kiện xây dựng kịch bản, bố trí nguồn lực hợp lý và tập trung vào những vấn đề cần ưu tiên. Kết quả phân tích cũng cung cấp thêm cơ sở để lãnh đạo cân nhắc giữa cơ hội và thách thức, qua đó nâng cao chất lượng quyết định trong quá trình điều hành.

Tại buổi khai giảng khóa đào tạo, lớp học vinh dự có sự tham dự của ông Phạm Trường Giang – Phó Tổng giám đốc Cảng Sài Gòn – nhấn mạnh công tác quản trị rủi ro là đặc biệt thiết thực với Cảng Sài Gòn khi hoạt động sản xuất kinh doanh có tính liên hoàn, trải rộng trên nhiều lĩnh vực từ khai thác, an toàn, kỹ thuật đến tài chính, công nghệ, nhân sự, pháp lý và đầu tư. Thay vì kỳ vọng loại bỏ hoàn toàn rủi ro, điều quan trọng là phải có sự chuẩn bị, nhận biết từ sớm và xây dựng phương án ứng phó trước khi vấn đề phát sinh.

Theo ông Phạm Trường Giang: tư duy này cần được hình thành ngay trong quá trình thực hiện công việc hằng ngày của mỗi cán bộ, nhân viên. Khi từng vị trí có ý thức xem xét những yếu tố có thể ảnh hưởng đến mục tiêu và kết quả nhiệm vụ, Cảng Sài Gòn sẽ có thêm cơ sở để phòng ngừa, hạn chế tác động bất lợi và xử lý hiệu quả hơn trước những tình huống biến động.

Nhận diện đúng để đánh giá đúng

Một trong những nội dung cốt lõi của khóa học là cách nhận diện rủi ro từ chính mục tiêu công việc. Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “điều gì có thể xảy ra?”, học viên được tiếp cận theo hướng xác định mục tiêu cần đạt được, những yếu tố có thể cản trở, nguyên nhân phát sinh và hậu quả nếu tình huống đó xảy ra. Từ đây, rủi ro được đánh giá dựa trên khả năng xảy ra và mức độ tác động, làm cơ sở xác định thứ tự ưu tiên và mức độ cần kiểm soát.

Cách tiếp cận này khá gần với những tình huống diễn ra trong hoạt động cảng biển. Một sự cố thiết bị có thể ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng tàu, gián đoạn hệ thống công nghệ có thể tác động đến quá trình khai thác, biến động thị trường có thể làm thay đổi sản lượng, trong khi những vấn đề về thủ tục, chi phí hay tiến độ lại tác động trực tiếp đến hiệu quả của một dự án. Do đó, điều cần quan tâm không phải là lập một danh sách thật dài các nguy cơ mà là xác định đúng những rủi ro có khả năng ảnh hưởng đáng kể đến mục tiêu của từng hoạt động.

Từ đánh giá đến lựa chọn cách ứng phó

Nội dung tiếp theo của khóa học tập trung vào câu hỏi quan trọng hơn: doanh nghiệp sẽ làm gì trước rủi ro đó? Tùy vào mức độ và khả năng chịu đựng, phương án có thể là né tránh, giảm thiểu, chuyển giao hoặc chia sẻ, hoặc chấp nhận trong giới hạn cho phép.

Trong môi trường khai thác cảng, cách ứng phó được thể hiện qua những hoạt động rất cụ thể: quy trình an toàn giúp giảm nguy cơ trong tác nghiệp, kiểm tra và bảo trì thiết bị hạn chế khả năng gián đoạn, phân quyền và kiểm soát tài chính giảm sai sót, các phương án dự phòng giúp duy trì hoạt động khi hệ thống công nghệ gặp sự cố. Với những tình huống có mức độ ảnh hưởng lớn, việc chuẩn bị trước kịch bản xử lý giúp các đơn vị có cơ sở phản ứng nhanh hơn khi phát sinh thực tế.

Qua đó, quản trị rủi ro không hướng đến việc thiết lập thật nhiều lớp kiểm soát. Yêu cầu quan trọng hơn là đặt nguồn lực đúng nơi, lựa chọn giải pháp tương xứng với mức độ ảnh hưởng và thường xuyên xem xét hiệu quả của biện pháp đã áp dụng.

Đưa quản trị rủi ro vào từng quy trình

Từ việc nhận diện, đánh giá và ứng phó, khóa học mở rộng sang khung COSO và hệ thống kiểm soát nội bộ. Điểm đáng chú ý của cách tiếp cận này là rủi ro được đặt trong toàn bộ quá trình quản trị, từ xác lập mục tiêu, tổ chức thực hiện đến trao đổi thông tin và giám sát.

Điều này cũng làm rõ vai trò của từng bộ phận trong một doanh nghiệp có nhiều hoạt động liên kết như Cảng Sài Gòn. Các lĩnh vực: kinh doanh, kỹ thuật, HSSE, tài chính, công nghệ, nhân sự, pháp lý hay đầu tư đều có những rủi ro đặc thù, nhưng tác động của chúng không phải lúc nào cũng dừng lại trong phạm vi một đơn vị. Khi thông tin được nhận biết và trao đổi kịp thời, các mắt xích trong hệ thống có thể phối hợp xử lý sớm hơn, thay vì chờ đến khi vấn đề đã trở thành sự cố.

Quản trị rủi ro càng có ý nghĩa trong giai đoạn Cảng Sài Gòn đứng trước những chuyển dịch quan trọng về không gian hoạt động, gắn với định hướng phát triển và quy hoạch của Thành phố tại khu vực Nhà Rồng – Khánh Hội và Tân Thuận. Những thay đổi về điều kiện khai thác, phương thức tổ chức hoạt động và định hướng sử dụng quỹ đất đặt ra yêu cầu phải dự liệu các tác động, chuẩn bị phương án và sắp xếp nguồn lực phù hợp để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh trong quá trình chuyển đổi. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro sẽ góp phần giúp Cảng Sài Gòn thích ứng với những thay đổi, giữ thế chủ động trong từng bước chuyển dịch và tạo nền tảng cho các định hướng phát triển tiếp theo.

Thái Vương Nhi
Nguồn ảnh: Phòng CNTT.